KHUYẾT SẸO MỔ LẤY THAI LÀ GÌ? NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ THS.BS LÊ NHƯ NGỌC – 0764 040519
Nhiều chị em sau mổ đẻ gặp tình trạng ra máu âm đạo kéo dài, đau bụng dưới râm râm hoặc thả mãi không có thai lại. Khi đi khám sản phụ khoa, bác sĩ kết luận bị "khuyết sẹo mổ lấy thai" hay "tụ dịch vết mổ cũ".
ThS.BS Lê Như Ngọc (chuyên khoa Sản phụ khoa & Hiếm muộn tại Đà Nẵng) đã tiếp nhận và trực tiếp phẫu thuật điều trị nội soi sửa khuyết sẹo mổ lấy thai cho nhiều trường hợp phụ nữ gặp tình trạng này. Bài viết dưới đây sẽ giúp chị em hiểu đúng về bản chất y khoa của bệnh, ảnh hưởng của nó tới khả năng mang thai và các giải pháp điều trị hiệu quả hiện nay.
Khuyết sẹo mổ lấy thai là gì?
Khuyết sẹo mổ lấy thai (tiếng Anh: Cesarean Scar Defect - CSD, Isthmocele hay Uterine Niche) là tình trạng cơ tử cung tại vị trí vết mổ đẻ cũ không liền hoàn toàn, tạo thành một vùng lõm hoặc túi khuyết tại vị trí sẹo mổ, thường ở vùng eo tử cung.
Do vết lõm này nằm ở vị trí vết mổ cũ, dịch tiết tử cung và máu kinh nguyệt dễ bị ứ đọng lại tại đây thay vì thoát hết ra ngoài. Bệnh nhân thường nghe bác sĩ siêu âm mô tả là "tụ dịch vết mổ cũ" hay "mỏng cơ tử cung vết mổ".
Tỷ lệ phát hiện khuyết sẹo thay đổi khá rộng giữa các nghiên cứu, tùy phương pháp chẩn đoán, tiêu chuẩn xác định và nhóm phụ nữ được khảo sát. Một số nghiên cứu sử dụng siêu âm bơm nước buồng tử cung ghi nhận tỷ lệ phát hiện ở mức cao. Tuy nhiên, không phải người có khuyết sẹo trên hình ảnh đều có triệu chứng.
Nguyên nhân gây khuyết sẹo mổ đẻ cũ
Khuyết sẹo hình thành do quá trình lành vết thương tại cơ tử cung bị gián đoạn hoặc diễn ra không hoàn hảo. Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm:
Số lần mổ lấy thai: Tỷ lệ khuyết sẹo tăng tiến theo số lần mổ đẻ. Số lần mổ lấy thai: Nhiều lần mổ lấy thai có liên quan với nguy cơ hình thành khuyết sẹo cao hơn.
Vị trí đường rạch tử cung và thời điểm mổ: Mổ lấy thai khi chuyển dạ đã tiến triển và đường rạch tử cung nằm thấp có thể liên quan với nguy cơ hình thành khuyết sẹo cao hơn
Kỹ thuật khâu phục hồi: Kỹ thuật đóng vết mổ tử cung: Cách thức khâu phục hồi tử cung có thể liên quan đến sự hình thành và đặc điểm của khuyết sẹo, tuy nhiên ảnh hưởng cụ thể của từng kỹ thuật vẫn còn được nghiên cứu.
Nhiễm trùng hoặc biến chứng tại vùng mổ: Một số biến chứng như nhiễm trùng hoặc tụ máu có thể ảnh hưởng đến quá trình lành sẹo, nhưng bằng chứng về mức độ ảnh hưởng cụ thể vẫn còn hạn chế.
Tử cung ngả sau: Một số nghiên cứu ghi nhận tử cung ngả sau có thể liên quan với nguy cơ hình thành niche, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng và cơ chế vẫn chưa được xác định rõ.
Dấu hiệu nhận biết khuyết sẹo mổ lấy thai
Nhiều phụ nữ hoàn toàn không có triệu chứng và chỉ vô tình phát hiện khi đi khám phụ khoa định kỳ. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các biểu hiện sau, chị em nên đi kiểm tra vết mổ đẻ cũ:
Rong kinh hoặc ra máu/spotting sau kỳ kinh: Đây là biểu hiện thường gặp nhất. Máu có thể kéo dài nhiều ngày sau khi kỳ kinh chính đã hết, thường có màu nâu do máu cũ và dịch đọng trong vùng khuyết.
Đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ: Một số phụ nữ có thể gặp đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ, nhưng các triệu chứng này không đặc hiệu và có thể do nhiều nguyên nhân phụ khoa khác.
Vô sinh thứ phát: Có tiền sử mang thai/sinh con trước đó nhưng hiện gặp khó khăn trong việc có thai lại
Khuyết sẹo mổ lấy thai ảnh hưởng thế nào đến khả năng mang thai và IVF?
Đây là mối bận tâm lớn nhất của phụ nữ đang mong con hoặc chuẩn bị làm phôi (IVF). Khuyết sẹo tử cung tác động tiêu cực đến sinh sản qua các cơ chế:
Cản trở thụ thai tự nhiên
Khuyết sẹo mổ lấy thai có thể liên quan đến khó mang thai ở một số phụ nữ. Một trong những cơ chế được đề xuất là sự hiện diện của dịch trong vùng khuyết có thể ảnh hưởng đến môi trường trong buồng tử cung. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng đến khả năng thụ thai tự nhiên ở từng người vẫn chưa được xác định rõ.
Giảm tỷ lệ thành công khi chuyển phôi IVF
Đối với bệnh nhân làm IVF, sự hiện diện của dịch trong buồng tử cung liên quan với kết quả chuyển phôi kém hơn trong một số nghiên cứu. Nếu phát hiện dịch trong buồng tử cung, bác sĩ sẽ đánh giá nguyên nhân, mức độ và thời điểm xuất hiện dịch để cân nhắc xử trí trước khi chuyển phôi, tùy tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân
Rủi ro trong thai kỳ tiếp theo
Thai bám sẹo mổ lấy thai (cesarean scar pregnancy): Đây là tình trạng thai làm tổ tại hoặc rất gần vùng sẹo mổ lấy thai cũ. Tình trạng này khác với khuyết sẹo mổ lấy thai đơn thuần và có thể gây biến chứng chảy máu nặng, đặc biệt khi thai kỳ tiến triển.
Nhau tiền đạo và placenta accreta spectrum (PAS): Tiền sử mổ lấy thai, đặc biệt khi kèm nhau tiền đạo, làm tăng nguy cơ PAS. PAS có thể liên quan đến sự xâm lấn bất thường của nhau vào cơ tử cung và các cấu trúc lân cận, trong đó có bàng quang ở thể xâm lấn sâu.
Nứt hoặc vỡ tử cung: Một số nghiên cứu cho thấy lớp cơ tử cung còn lại mỏng và đặc điểm khuyết sẹo lớn có thể liên quan với nguy cơ khuyết hoặc vỡ sẹo tử cung trong thai kỳ sau. Tuy nhiên, hiện chưa có một ngưỡng RMT duy nhất có thể dùng để dự đoán chính xác nguy cơ cho mọi bệnh nhân.
Phương pháp chẩn đoán khuyết sẹo mổ đẻ
Chẩn đoán chính xác hình thái và độ sâu của khuyết sẹo giúp bác sĩ đưa ra phác đồ xử trí phù hợp.
Siêu âm ngả âm đạo (2D/3D): Phương pháp tầm soát ban đầu. Giúp đo kích thước túi khuyết và độ dày cơ tử cung còn lại (RMT).
Siêu âm bơm nước buồng tử cung (SIS) có thể giúp quan sát rõ hơn hình thái và mức độ của khuyết sẹo, đặc biệt trong những trường hợp siêu âm thông thường chưa đánh giá đầy đủ
Nội soi buồng tử cung: Có thể được sử dụng để quan sát trực tiếp vùng khuyết từ phía buồng tử cung, đánh giá hình thái niche, mô xơ, chất dịch ứ đọng và các mạch máu tại vùng sẹo; đồng thời có thể được thực hiện kết hợp với điều trị trong những trường hợp phù hợp.
Chụp cộng hưởng từ (MRI): Áp dụng cho các trường hợp phức tạp cần đo đạc chính xác trước khi phẫu thuật mổ mở hoặc mổ nội soi đường bụng.
RMT (Remaining Myometrial Thickness): Độ dày cơ tử cung còn lại tại vết mổ.
RMT là một trong những thông số được sử dụng để đánh giá mức độ mỏng của cơ tử cung tại vị trí sẹo. Tuy nhiên, hiện chưa có một ngưỡng RMT duy nhất có thể áp dụng cho tất cả bệnh nhân để dự đoán nguy cơ biến chứng hoặc quyết định phương pháp điều trị.
Các phương pháp điều trị khuyết sẹo mổ lấy thai hiện nay
Không phải mọi trường hợp khuyết sẹo đều cần phẫu thuật. Việc lựa chọn phương pháp dựa trên: Triệu chứng lâm sàng, độ dày cơ tử cung còn lại (RMT) và nhu cầu sinh con của bệnh nhân.
Lưu ý từ Bác sĩ: "Không phải cứ phát hiện khuyết sẹo là phải phẫu thuật. Nếu bệnh nhân không có triệu chứng đáng kể, không có dịch trong buồng tử cung và không có vấn đề về kế hoạch sinh sản, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi thay vì can thiệp."
Khám và điều trị khuyết sẹo mổ lấy thai tại Đà Nẵng
Nếu chị em đang sống tại Đà Nẵng hoặc các tỉnh khu vực Miền Trung - Tây Nguyên gặp tình trạng ra máu bất thường sau mổ đẻ hoặc hiếm muộn thứ phát, việc thăm khám tại cơ sở chuyên khoa Sản phụ khoa và Hỗ trợ sinh sản là vô cùng cần thiết.
Phòng khám Sản phụ khoa & Hiếm muộn – ThS.BS Lê Như Ngọc tại Đà Nẵng là địa chỉ chuyên sâu trong việc thăm khám, đánh giá tổn thương tử cung và điều trị vô sinh - hiếm muộn.
Đánh giá toàn diện: Bác sĩ thực hiện siêu âm chuyên sâu kết hợp siêu âm bơm dịch buồng tử cung (SIS) giúp đo đạc chính xác chỉ số RMT và dung tích túi khuyết.
Kế hoạch cá thể hóa: Tùy thuộc vào việc chị em muốn thả thai tự nhiên, chuẩn bị bơm IUI hay chuẩn bị chuyển phôi IVF, ThS.BS Lê Như Ngọc sẽ cân nhắc theo dõi, xử trí tình trạng dịch trong buồng tử cung hoặc can thiệp sửa khuyết sẹo tùy trường hợp.
Trực tiếp phẫu thuật: Đối với các trường hợp chỉ định mổ sửa khuyết sẹo (nội soi buồng tử cung hoặc nội soi ổ bụng), bác sĩ Ngọc trực tiếp hội chẩn và thực hiện phẫu thuật tại bệnh viện phù hợp với điều kiện phẫu thuật.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Khuyết sẹo mổ lấy thai có tự khỏi được không?
Không. Khuyết sẹo là một thay đổi cấu trúc tại vị trí sẹo mổ cũ và không nên kỳ vọng sẽ tự biến mất hoàn toàn theo thời gian. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng cần điều trị. Nếu khuyết sẹo không gây triệu chứng, không có dịch đáng kể và không ảnh hưởng đến kế hoạch sinh sản, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi.
Bị khuyết sẹo vết mổ cũ có làm IVF được không?
Hoàn toàn làm IVF được. Tuy nhiên, nếu túi khuyết bị tụ dịch nhiều chảy vào buồng tử cung, bác sĩ có thể cân nhắc chọc hút dịch hoặc chỉ định phẫu thuật sửa khuyết sẹo trước khi chuyển phôi để đảm bảo môi trường tốt nhất cho phôi làm tổ.
Sau khi phẫu thuật mổ sửa khuyết sẹo bao lâu thì được thả thai lại?
Thời điểm mang thai lại phụ thuộc vào phương pháp phẫu thuật, mức độ khuyết sẹo, tình trạng hồi phục và kết quả đánh giá sau phẫu thuật. Với một số trường hợp, bác sĩ có thể cho phép mang thai lại sau khi tử cung đã hồi phục đầy đủ; với những trường hợp cần tái tạo thành tử cung, thời gian chờ có thể lâu hơn. Bệnh nhân nên tuân thủ thời điểm mang thai hoặc chuyển phôi do bác sĩ phẫu thuật trực tiếp tư vấn.
Phẫu thuật sửa khuyết sẹo mổ lấy thai có đau không?
Phẫu thuật được thực hiện dưới phương pháp gây mê hoặc gây tê tại bệnh viện nên bệnh nhân hoàn toàn không thấy đau trong quá trình làm. Sau phẫu thuật, bệnh nhân có thể cảm thấy đau râm râm nhẹ vùng bụng dưới trong 1–2 ngày và sẽ được kiểm soát tốt bằng thuốc giảm đau.
Bị khuyết sẹo tử cung khi mang thai lần sau có bắt buộc phải mổ đẻ không?
Nếu mang thai sau khi từng có khuyết sẹo mổ lấy thai hoặc đã phẫu thuật sửa khuyết sẹo, thai kỳ cần được theo dõi sản khoa phù hợp. Quyết định phương pháp sinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tình trạng sẹo tử cung, tiền sử phẫu thuật, diễn biến thai kỳ và đánh giá của bác sĩ.
Kết luận
Khuyết sẹo mổ lấy thai là một tình trạng khá thường gặp sau mổ lấy thai và có thể liên quan đến ra máu bất thường sau kỳ kinh, đau vùng chậu hoặc một số vấn đề về khả năng sinh sản ở một số phụ nữ. Việc phát hiện sớm qua siêu âm chuyên sâu sẽ giúp chị em có hướng xử lý kịp thời, bảo vệ sức khỏe sinh sản và chuẩn bị tốt nhất cho lần mang thai tiếp theo.
📍 Phòng khám Hy Vọng – ThS.BS Lê Như Ngọc
Địa chỉ: 61 Lê Lai, Hải Châu, Đà Nẵng☎️ Hotline/Zalo: 0764 040 519🌐 Website: https://lenhungoc.com