KHUYẾT SẸO MỔ LẤY THAI VÀ HIẾM MUỘN: TỪ PHÁT HIỆN, ĐIỀU TRỊ ĐẾN CHUẨN BỊ MANG THAI – THS.BS LÊ NHƯ NGỌC – PHÒNG KHÁM 61 LÊ LAI – 0764 040 519
Khuyết sẹo mổ lấy thai là một thay đổi có thể xuất hiện tại vị trí vết mổ trên tử cung sau sinh mổ. Nhiều trường hợp không có triệu chứng và không cần điều trị. Tuy nhiên, ở một số phụ nữ, khuyết sẹo có thể đi kèm rong huyết, đau vùng chậu, khó thụ thai hoặc một số vấn đề trong quá trình điều trị hỗ trợ sinh sản.
Vì vậy, khi một phụ nữ từng sinh mổ và đang gặp khó khăn trong việc có thai, việc phát hiện khuyết sẹo không đồng nghĩa với việc đã tìm được nguyên nhân gây hiếm muộn. Cần đánh giá tổng thể khả năng sinh sản của cả hai vợ chồng để xác định khuyết sẹo có thực sự liên quan đến tình trạng hiện tại hay không.
1. Khuyết sẹo mổ lấy thai là gì và vì sao cần quan tâm khi đang mong con?
Sau mổ lấy thai, vị trí đường rạch trên tử cung sẽ hình thành mô sẹo trong quá trình lành thương. Ở một số phụ nữ, vùng sẹo này có thể xuất hiện một chỗ lõm hoặc khuyết vào lớp cơ tử cung, thường được gọi là khuyết sẹo mổ lấy thai.
Khuyết sẹo có thể được phát hiện trên siêu âm dù người phụ nữ hoàn toàn không có triệu chứng. Vì vậy, không phải cứ có hình ảnh khuyết sẹo là có bệnh lý cần điều trị.
Một số trường hợp có thể xuất hiện:
Ra máu hoặc dịch màu nâu kéo dài sau khi hết kinh.
Rong huyết hoặc chảy máu âm đạo bất thường.
Đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ.
Khó thụ thai sau lần mang thai trước.
Khó khăn trong một số trường hợp điều trị hỗ trợ sinh sản.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước và hình dạng khuyết sẹo, độ dày lớp cơ tử cung còn lại, triệu chứng đi kèm và kế hoạch mang thai của từng người.
2. Khuyết sẹo mổ lấy thai có liên quan đến hiếm muộn không?
Có thể có liên quan, nhưng không nên xem khuyết sẹo là nguyên nhân duy nhất gây hiếm muộn.
Một số nghiên cứu cho thấy phụ nữ có khuyết sẹo mổ lấy thai có thể gặp tình trạng khó thụ thai sau lần mang thai trước. Khuyết sẹo cũng được ghi nhận có liên quan đến kết quả sinh sống thấp hơn ở một số nhóm phụ nữ thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm so với những người từng mổ lấy thai nhưng không có khuyết sẹo. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng và mối liên quan nhân quả vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu.
Một số cơ chế được đề cập gồm:
Dịch hoặc máu kinh có thể ứ lại tại vị trí khuyết sẹo.
Môi trường trong buồng tử cung có thể bị ảnh hưởng.
Khuyết sẹo có thể gây khó khăn trong một số trường hợp chuyển phôi.
Các bất thường tại tử cung có thể cùng tồn tại với những nguyên nhân hiếm muộn khác.
Điều quan trọng là không phải phụ nữ có khuyết sẹo đều bị hiếm muộn. Nếu đang khó có thai, vẫn cần đánh giá các yếu tố khác như tuổi, dự trữ buồng trứng, tình trạng rụng trứng, vòi tử cung, tử cung và tinh dịch đồ của người chồng.
3. Phát hiện khuyết sẹo mổ lấy thai bằng cách nào?
Khuyết sẹo mổ lấy thai thường được phát hiện bằng siêu âm phụ khoa. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm phương pháp siêu âm chuyên sâu hơn để đánh giá rõ vị trí và đặc điểm của vùng sẹo.
Khi đánh giá khuyết sẹo ở người đang mong con, bác sĩ thường quan tâm đến:
Vị trí và hình dạng của khuyết sẹo.
Kích thước và độ sâu của vùng khuyết.
Độ dày lớp cơ tử cung còn lại tại vị trí sẹo.
Có dịch hoặc máu ứ tại vùng khuyết hay không.
Có triệu chứng ra máu bất thường, đau vùng chậu hay không.
Tiền sử số lần mổ lấy thai.
Các bệnh lý phụ khoa và yếu tố sinh sản đi kèm.
Trong trường hợp đang điều trị hiếm muộn, việc đánh giá không nên dừng lại ở việc xác định có hay không có khuyết sẹo. Cần xem xét toàn bộ tử cung, buồng trứng, vòi tử cung và các yếu tố sinh sản của cả hai vợ chồng.
4. Khi nào cần điều trị khuyết sẹo mổ lấy thai?
Không phải trường hợp nào cũng cần điều trị.
Nếu khuyết sẹo được phát hiện tình cờ nhưng người phụ nữ không có triệu chứng và không có vấn đề liên quan đến kế hoạch sinh sản, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi thay vì can thiệp ngay. Đồng thuận chuyên môn năm 2025 cũng nhấn mạnh rằng lựa chọn điều trị cần dựa trên triệu chứng, độ dày lớp cơ tử cung còn lại và kế hoạch mang thai trong tương lai.
Điều trị có thể được cân nhắc khi:
Có triệu chứng ra máu bất thường kéo dài.
Có đau vùng chậu hoặc các triệu chứng liên quan đến khuyết sẹo.
Khuyết sẹo được cho là có khả năng liên quan đến tình trạng hiếm muộn.
Đã điều trị hỗ trợ sinh sản nhưng gặp khó khăn và khuyết sẹo được xác định là yếu tố cần xem xét.
Đặc điểm khuyết sẹo cho thấy cần can thiệp trước khi mang thai tiếp theo.
Quyết định điều trị cần được cá thể hóa. Không nên chỉ dựa vào kết quả siêu âm để quyết định phẫu thuật.
5. Điều trị khuyết sẹo mổ lấy thai bằng phương pháp nào?
Tùy đặc điểm khuyết sẹo và mong muốn sinh con, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi, điều trị nội khoa trong một số trường hợp hoặc can thiệp phẫu thuật.
Nội soi buồng tử cung
Phương pháp này đưa dụng cụ qua đường âm đạo và cổ tử cung vào buồng tử cung để xử lý phần khuyết phù hợp.
Nội soi buồng tử cung thường ít xâm lấn hơn và có thể được cân nhắc ở những trường hợp có đặc điểm phù hợp, đặc biệt khi lớp cơ tử cung còn lại đủ dày.
Phẫu thuật nội soi ổ bụng
Phẫu thuật nội soi ổ bụng có thể được cân nhắc khi khuyết sẹo sâu, lớp cơ tử cung còn lại mỏng hoặc cần tái tạo lại vùng sẹo.
Một số nghiên cứu ghi nhận kết quả sinh sản khả quan sau phẫu thuật nội soi, nhưng phần lớn dữ liệu hiện nay vẫn đến từ các nghiên cứu quan sát và có sự khác biệt đáng kể giữa từng nhóm bệnh nhân. Vì vậy, không nên hiểu các tỷ lệ có thai hoặc sinh con được báo cáo trong nghiên cứu là tỷ lệ thành công áp dụng cho mọi người bệnh.
Phẫu thuật đường âm đạo
Trong một số trường hợp được lựa chọn kỹ, bác sĩ có thể tiếp cận vùng khuyết qua đường âm đạo. Đây không phải phương pháp áp dụng cho tất cả người bệnh và cần cân nhắc dựa trên vị trí, độ sâu của khuyết sẹo cũng như kế hoạch sinh sản.
Nhìn chung, không có một phương pháp điều trị phù hợp cho tất cả phụ nữ có khuyết sẹo. Việc lựa chọn phương pháp cần dựa trên đặc điểm sẹo, triệu chứng, độ dày lớp cơ tử cung còn lại và mong muốn mang thai.
6. Nếu đang hiếm muộn, có nên sửa khuyết sẹo trước khi làm IVF không?
Đây là câu hỏi thường gặp nhưng không có một câu trả lời chung cho mọi trường hợp.
Nếu người phụ nữ có khuyết sẹo nhưng không có triệu chứng, khuyết sẹo nhỏ và không được đánh giá là yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến kế hoạch sinh sản, chưa chắc cần phẫu thuật trước khi làm IVF.
Ngược lại, nếu có khuyết sẹo rõ, lớp cơ tử cung còn lại mỏng, có dịch hoặc máu ứ, ra máu bất thường hoặc có những yếu tố khiến bác sĩ nghi ngờ khuyết sẹo ảnh hưởng đến quá trình điều trị hỗ trợ sinh sản, việc điều trị trước khi chuyển phôi có thể được cân nhắc.
Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp năm 2025 cho thấy phụ nữ có khuyết sẹo trong nhóm thực hiện IVF có tỷ lệ sinh sống thấp hơn so với nhóm từng mổ lấy thai nhưng không có khuyết sẹo. Tuy nhiên, việc có nên sửa khuyết sẹo trước IVF hay không vẫn cần được quyết định dựa trên từng trường hợp cụ thể.
Do đó, thay vì đặt câu hỏi “có khuyết sẹo thì có phải mổ trước IVF không?”, nên đánh giá:
Khuyết sẹo có thực sự ảnh hưởng đến kế hoạch điều trị của người bệnh hay không?
Đây mới là cơ sở quan trọng để lựa chọn có can thiệp hay tiếp tục điều trị hỗ trợ sinh sản.
7. Sau khi điều trị khuyết sẹo, cần chuẩn bị gì trước khi mang thai lại?
Sau điều trị, người bệnh không nên tự xác định thời điểm mang thai chỉ dựa trên cảm giác hồi phục hoặc thời gian hết đau.
Bác sĩ có thể cần đánh giá lại vùng sẹo để xem:
Vết sửa đã lành như thế nào.
Độ dày lớp cơ tử cung còn lại.
Khuyết sẹo đã được cải thiện đến mức nào.
Có còn dịch hoặc bất thường tại vùng sẹo hay không.
Thời điểm có thể bắt đầu lại kế hoạch mang thai phụ thuộc vào phương pháp điều trị, tình trạng lành sẹo và kế hoạch sinh sản của từng người.
Nếu người bệnh đang điều trị hiếm muộn, sau khi vùng sẹo ổn định, bác sĩ có thể xây dựng lại kế hoạch theo tuổi, dự trữ buồng trứng, chất lượng tinh trùng, tình trạng tử cung, vòi tử cung và các yếu tố liên quan khác.
Đặc biệt, sửa khuyết sẹo không đồng nghĩa với việc đã giải quyết toàn bộ nguyên nhân hiếm muộn. Sau điều trị, vẫn cần tiếp tục đánh giá và điều trị các nguyên nhân khác nếu có.
8. Câu hỏi thường gặp
Khuyết sẹo mổ lấy thai có gây hiếm muộn không?
Có thể liên quan đến hiếm muộn ở một số phụ nữ, nhưng không phải ai có khuyết sẹo cũng khó có thai. Cần đánh giá đồng thời các nguyên nhân sinh sản khác.
Có khuyết sẹo mổ lấy thai có mang thai được không?
Có. Việc có khuyết sẹo không đồng nghĩa với việc không thể mang thai. Tuy nhiên, kế hoạch mang thai cần được đánh giá dựa trên đặc điểm khuyết sẹo, tình trạng tử cung và các yếu tố sinh sản khác.
Khi nào cần điều trị khuyết sẹo mổ lấy thai?
Có thể cân nhắc điều trị khi khuyết sẹo gây triệu chứng, có liên quan đến hiếm muộn hoặc được đánh giá là có thể ảnh hưởng đến kế hoạch mang thai. Người không có triệu chứng không nhất thiết phải điều trị.
Có cần sửa khuyết sẹo trước khi làm IVF không?
Không phải tất cả trường hợp đều cần. Quyết định phụ thuộc vào đặc điểm khuyết sẹo, độ dày lớp cơ tử cung còn lại, triệu chứng và kế hoạch điều trị hỗ trợ sinh sản.
Khuyết sẹo mổ lấy thai có ảnh hưởng đến chuyển phôi không?
Ở một số trường hợp, khuyết sẹo có thể gây khó khăn cho quá trình chuyển phôi hoặc ảnh hưởng đến môi trường trong buồng tử cung. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng khác nhau giữa từng người và cần được bác sĩ đánh giá cụ thể.
Sau sửa khuyết sẹo bao lâu thì có thể mang thai?
Không có một khoảng thời gian cố định cho tất cả người bệnh. Thời điểm mang thai lại phụ thuộc vào phương pháp điều trị, mức độ lành của vùng sẹo và đánh giá của bác sĩ sau điều trị.
Khuyết sẹo mổ lấy thai nên nội soi buồng tử cung hay phẫu thuật nội soi ổ bụng?
Hai phương pháp có chỉ định khác nhau. Việc lựa chọn phụ thuộc vào độ sâu của khuyết, độ dày lớp cơ tử cung còn lại, triệu chứng và mong muốn sinh con. Không nên lựa chọn phương pháp chỉ dựa trên tỷ lệ có thai được báo cáo trong một nghiên cứu.
Phát hiện khuyết sẹo mổ lấy thai nên làm gì?
Trước hết nên đánh giá đầy đủ đặc điểm của khuyết sẹo và tình trạng sinh sản của cả hai vợ chồng. Không nên vội vàng phẫu thuật chỉ vì siêu âm phát hiện có khuyết sẹo.
9. Khám và tư vấn khuyết sẹo mổ lấy thai cùng ThS.BS Lê Như Ngọc tại Phòng khám Hy Vọng
Nếu đã từng mổ lấy thai và đang gặp khó khăn trong việc có thai, việc thăm khám nên tập trung vào câu hỏi quan trọng: khuyết sẹo có thực sự ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và kế hoạch mang thai hay không?
Tại Phòng khám Hy Vọng, ThS.BS Lê Như Ngọc có thể đánh giá dựa trên:
Tiền sử mổ lấy thai và các lần mang thai trước.
Tình trạng ra máu bất thường, đau vùng chậu hoặc các triệu chứng liên quan.
Hình ảnh khuyết sẹo trên siêu âm.
Độ dày lớp cơ tử cung còn lại.
Tình trạng tử cung và vòi tử cung khi cần thiết.
Các yếu tố sinh sản của người vợ và người chồng.
Lịch sử điều trị IUI, IVF hoặc chuyển phôi nếu đã từng thực hiện.
Mục tiêu không phải là chỉ định phẫu thuật cho tất cả người có khuyết sẹo, mà là xác định khuyết sẹo có vai trò như thế nào trong tình trạng hiếm muộn của từng người, từ đó lựa chọn theo dõi, điều trị hoặc tiếp tục kế hoạch hỗ trợ sinh sản phù hợp.
📍 Địa chỉ: Phòng khám Hy Vọng, 61 Lê Lai, Đà Nẵng.
☎️ Hotline/Zalo: 0764 040 519.
🌐 Website:https://lenhungoc.com